استاندارد EN 12477 چیست؟ | راهنمای کامل دستکش‌های محافظ جوشکاری

مقدمه

جوشکاری یکی از فرایندهایی است که هم‌زمان چندین خطر مختلف برای دست ایجاد می‌کند.

یک جوشکار ممکن است در یک فعالیت با:

• حرارت شدید

• شعله و جرقه

• پاشش فلز مذاب

• لبه‌های تیز

• سایش

• تماس با قطعات داغ

• تابش ناشی از فرایند

مواجه شود.

به همین دلیل دستکش جوشکاری باید متناسب با شرایط واقعی کار انتخاب شود.

EN 12477 استاندارد مهمی برای دستکش‌های محافظ مورد استفاده در جوشکاری است و الزامات و روش‌های آزمون مرتبط با این نوع دستکش‌ها را پوشش می‌دهد.

استاندارد EN 12477 چیست؟

EN 12477 استاندارد اروپایی مربوط به دستکش‌های محافظ برای جوشکاران است.

این استاندارد با در نظر گرفتن خطرات مشخص فعالیت‌های جوشکاری، الزامات دستکش‌های مورد استفاده در این کار را مورد توجه قرار می‌دهد.

دستکش جوشکاری باید علاوه بر ایجاد حفاظت حرارتی مناسب، بتواند در برابر برخی خطرات مکانیکی نیز عملکرد مناسبی داشته باشد.

چرا دستکش جوشکاری اهمیت دارد؟

دست‌ها در جوشکاری معمولاً در فاصله نسبتاً نزدیکی از منبع حرارت و محل ایجاد قوس قرار دارند.

خطرات بالقوه عبارت‌اند از:

• سوختگی

• جرقه

• پاشش فلز مذاب

• تماس با قطعات داغ

• بریدگی

• سایش

• پارگی

بنابراین دستکش بخش مهمی از PPE جوشکار است.

دو نوع اصلی دستکش جوشکاری

در EN 12477 دستکش‌های جوشکاری معمولاً بر اساس نوع کاربرد به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

نوع A

برای کاربردهایی که نیاز به حفاظت بیشتر دارند و معمولاً برای فعالیت‌هایی مناسب هستند که چابکی دست در آنها اهمیت کمتری دارد.

نوع B

برای فعالیت‌هایی که چابکی و مهارت حرکتی بیشتر مورد نیاز است.

به‌طور کلی:

Type A → حفاظت بالاتر و چابکی کمتر

Type B → چابکی بیشتر و حفاظت متناسب با کاربرد

انتخاب بین این دو نوع باید بر اساس فرایند واقعی جوشکاری انجام شود.

چرا Type B چابک‌تر است؟

در برخی فرایندهای جوشکاری، جوشکار نیاز دارد کنترل بسیار دقیقی روی:

• تورچ

• الکترود

• قطعه کار

• تجهیزات جانبی

داشته باشد.

در چنین شرایطی دستکش بیش از حد حجیم می‌تواند کنترل دست را دشوار کند.

Type B برای کاربردهایی طراحی شده که چابکی اهمیت بیشتری دارد.

آیا Type A همیشه بهتر است؟

خیر.

این یکی از اشتباهات رایج در انتخاب PPE است.

اگر فعالیت نیازمند کنترل دقیق و حرکات ظریف باشد، یک دستکش بسیار حجیم ممکن است انجام کار را دشوار کند.

بنابراین انتخاب باید بر اساس:

خطر + فرایند + مهارت موردنیاز

انجام شود.

خطرات حرارتی در جوشکاری

دستکش جوشکاری باید در برابر شرایط حرارتی مرتبط با فرایند عملکرد مناسبی داشته باشد.

این خطرات می‌توانند شامل:

• حرارت تماسی

• شعله

• گرمای ناشی از فرایند

• پاشش فلز

• ذرات داغ

باشند.

نوع و شدت این خطرات به روش جوشکاری و شرایط کار وابسته است.

خطر پاشش فلز مذاب

پاشش فلز مذاب یکی از مهم‌ترین خطرات دست در جوشکاری است.

قطرات فلز داغ می‌توانند باعث:

• سوختگی

• آسیب به سطح دستکش

• نفوذ حرارت

• آسیب پوستی

شوند.

به همین دلیل کیفیت مواد و طراحی دستکش اهمیت زیادی دارد.

خطرات مکانیکی

جوشکار ممکن است هنگام:

• آماده‌سازی قطعه

• سنگ‌زنی

• حمل ورق

• تنظیم تجهیزات

• تمیزکاری

با خطرات مکانیکی مواجه شود.

بنابراین دستکش جوشکاری فقط یک دستکش حرارتی نیست و ویژگی‌های مکانیکی آن نیز اهمیت دارند.

EN 12477 و EN 407

این دو استاندارد ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اما یکسان نیستند.

EN 407 الزامات مربوط به عملکرد دستکش در برابر انواع خطرات حرارتی را پوشش می‌دهد.

EN 12477 به‌طور اختصاصی‌تر بر دستکش‌های محافظ مورد استفاده برای جوشکاران تمرکز دارد.

بنابراین در بررسی یک دستکش جوشکاری، اطلاعات مربوط به هر دو حوزه می‌تواند اهمیت داشته باشد.

EN 12477 و EN 388

در جوشکاری، خطرات مکانیکی نیز وجود دارند.

به همین دلیل مشخصات مقاومت دستکش در برابر:

• سایش

• برش

• پارگی

• سوراخ‌شدگی

نیز می‌تواند در انتخاب محصول اهمیت داشته باشد.

اما باید توجه کرد که همه خطرات مکانیکی یکسان نیستند و باید بر اساس وظیفه واقعی کار ارزیابی شوند.

جنس دستکش جوشکاری

دستکش‌های جوشکاری سنتی اغلب از چرم ساخته می‌شوند.

دلایل استفاده از چرم شامل:

• مقاومت مناسب

• دوام

• انعطاف‌پذیری قابل قبول

• عملکرد مناسب در برخی شرایط حرارتی

است.

البته محصولات مدرن ممکن است از مواد و ساختارهای ترکیبی نیز استفاده کنند.

دستکش جوشکاری بلند یا کوتاه؟

در جوشکاری معمولاً فقط حفاظت کف دست کافی نیست.

پاشش و جرقه می‌تواند به:

• مچ

• ساعد

نیز برسد.

به همین دلیل بسیاری از دستکش‌های جوشکاری دارای ساق بلند هستند.

طول موردنیاز باید بر اساس:

• نوع جوشکاری

• وضعیت بدن

• میزان پاشش

• طراحی لباس کار

انتخاب شود.

سازگاری دستکش با لباس جوشکاری

دستکش باید با سایر PPE هماهنگ باشد.

برای مثال:

• دستکش

• لباس مقاوم در برابر حرارت

• پیش‌بند

• آستین

• شیلد یا کلاه جوشکاری

باید به‌گونه‌ای استفاده شوند که ناحیه‌ای بدون حفاظت ایجاد نشود.

دستکش جوشکاری برای سنگ‌زنی؟

این نکته بسیار مهم است:

دستکش جوشکاری الزاماً برای تمام عملیات سنگ‌زنی مناسب نیست.

اگر کاربر بعد از جوشکاری شروع به سنگ‌زنی می‌کند، باید خطرات مربوط به سنگ‌زنی نیز جداگانه بررسی شوند.

به‌خصوص در نزدیکی تجهیزات دوار، استفاده از دستکش باید مطابق ارزیابی ریسک باشد.

دستکش جوشکاری برای TIG

در TIG معمولاً کنترل دقیق تورچ و قطعه اهمیت زیادی دارد.

بنابراین چابکی دست اهمیت بالاتری پیدا می‌کند.

در چنین کاربردهایی انتخاب دستکش باید با توجه به نیاز حرکتی و شرایط حرارتی انجام شود.

دستکش جوشکاری برای MIG/MAG

در MIG/MAG معمولاً پاشش و شرایط حرارتی فرایند اهمیت دارد.

در کنار حفاظت حرارتی، مقاومت مناسب در برابر سایش و سایر خطرات مکانیکی نیز می‌تواند اهمیت داشته باشد.

دستکش جوشکاری برای MMA

در جوشکاری الکترود دستی، شرایط حرارتی و پاشش می‌تواند قابل توجه باشد.

بنابراین دستکش باید حفاظت مناسب در برابر:

• جرقه

• پاشش

• حرارت

فراهم کند و در عین حال امکان کنترل الکترود و ابزار را حفظ کند.

اندازه مناسب دستکش

دستکش جوشکاری نباید بیش از حد آزاد باشد.

دستکش بزرگ ممکن است:

• کنترل ابزار را کاهش دهد.

• در برخی تجهیزات گیر کند.

• باعث خستگی شود.

دستکش بسیار تنگ نیز می‌تواند:

• حرکت انگشتان را محدود کند.

• ناراحتی ایجاد کند.

• باعث کاهش مهارت حرکتی شود.

بازرسی قبل از استفاده

قبل از شروع کار:

☐ دستکش سوراخ ندارد.

☐ پارگی ندارد.

☐ سوختگی شدید ندارد.

☐ درزها سالم هستند.

☐ سطح دستکش بیش از حد فرسوده نیست.

☐ آستر داخلی سالم است.

☐ اندازه مناسب است.

☐ دستکش برای نوع جوشکاری انتخاب شده است.

چه زمانی دستکش جوشکاری باید تعویض شود؟

اگر دستکش:

• سوراخ شده باشد.

• سوخته باشد.

• درز آن باز شده باشد.

• به‌شدت سفت یا شکننده شده باشد.

• آستر داخلی آسیب دیده باشد.

• آلودگی خطرناک داشته باشد.

باید از نظر ادامه استفاده بررسی شود و در صورت نیاز تعویض گردد.

آموزش جوشکار

تحویل دستکش به کاربر به‌تنهایی کافی نیست.

جوشکار باید بداند:

• چه نوع دستکشی برای فرایند او تعیین شده است.

• چه خطراتی را پوشش می‌دهد.

• محدودیت‌های آن چیست.

• چه زمانی باید آن را تعویض کند.

• چگونه آن را با سایر PPE هماهنگ کند.

اشتباهات رایج

۱. استفاده از هر دستکش چرمی به‌عنوان دستکش جوشکاری

جنس چرم به‌تنهایی اثبات‌کننده مناسب بودن محصول برای جوشکاری نیست.

۲. انتخاب دستکش فقط بر اساس ضخامت

دستکش ضخیم‌تر الزاماً بهترین انتخاب نیست.

۳. بی‌توجهی به Type A و Type B

این انتخاب باید با توجه به نوع فعالیت و میزان چابکی موردنیاز انجام شود.

۴. استفاده از دستکش آسیب‌دیده

سوختگی و پارگی می‌تواند عملکرد حفاظتی را کاهش دهد.

۵. استفاده از یک دستکش برای تمام فعالیت‌های کارگاه

خطرات جوشکاری، سنگ‌زنی، حمل ورق و تعمیرات لزوماً یکسان نیستند.

چک‌لیست انتخاب دستکش جوشکاری

☐ نوع فرایند جوشکاری مشخص شده است.

☐ شدت حرارت بررسی شده است.

☐ میزان پاشش مشخص شده است.

☐ نیاز به چابکی مشخص شده است.

☐ نوع A یا B متناسب با فعالیت انتخاب شده است.

☐ عملکرد حرارتی بررسی شده است.

☐ خطرات مکانیکی بررسی شده‌اند.

☐ طول دستکش مناسب است.

☐ اندازه مناسب است.

☐ سازگاری با لباس و سایر PPE بررسی شده است.

☐ کارکنان آموزش دیده‌اند.

پرسش‌های متداول

تفاوت Type A و Type B چیست؟

به‌طور کلی Type A برای کاربردهایی با تأکید بیشتر بر حفاظت و Type B برای کاربردهایی با تأکید بیشتر بر چابکی دست در نظر گرفته می‌شود.

آیا دستکش Type B ضعیف است؟

خیر. Type B برای کاربردهایی طراحی شده که نیاز به مهارت حرکتی بیشتری دارند و انتخاب آن به نوع فعالیت بستگی دارد.

آیا هر دستکش EN 407 برای جوشکاری مناسب است؟

خیر. برای انتخاب دستکش جوشکاری باید الزامات مربوط به کاربرد جوشکاری و مشخصات کامل محصول بررسی شود.

آیا دستکش جوشکاری در برابر بریدگی نیز مقاوم است؟

ممکن است عملکرد مکانیکی مناسبی داشته باشد، اما باید مشخصات و آزمون‌های محصول بررسی شود و خطر واقعی کار نیز در نظر گرفته شود.

جمع‌بندی

EN 12477 استاندارد مهمی برای دستکش‌های محافظ جوشکاری است.

جوشکاری مجموعه‌ای از خطرات حرارتی و مکانیکی را ایجاد می‌کند و به همین دلیل انتخاب دستکش باید بر اساس نوع فرایند، میزان پاشش، شدت حرارت و میزان چابکی موردنیاز انجام شود.

در انتخاب دستکش جوشکاری، تنها ضخامت یا جنس ظاهری کافی نیست.

مقالات مرتبط پیشنهادی

• استاندارد EN 388 چیست؟

• استاندارد EN 374 چیست؟

• استاندارد EN 407 چیست؟

• استاندارد EN 511 چیست؟

• استاندارد EN 12477 چیست؟

• استاندارد EN 379 چیست؟

• دستکش مناسب جوشکاری TIG

• دستکش مناسب جوشکاری MIG/MAG

• دستکش مناسب جوشکاری الکترود

• تجهیزات حفاظت فردی جوشکار

• چک‌لیست ایمنی عملیات جوشکاری

نتیجه‌گیری برای کارشناسان HSE

انتخاب دستکش جوشکاری باید از نوع فرایند و خطرات واقعی آن شروع شود.

در مرحله بعد باید مشخص شود که کاربر به حفاظت بیشتر نیاز دارد یا چابکی بیشتر؛ سپس نوع مناسب دستکش و سطح عملکرد آن انتخاب شود.

یک برنامه مناسب حفاظت دست در جوشکاری باید دستکش را به‌صورت جدا از سایر PPE بررسی نکند، بلکه آن را در کنار لباس جوشکاری، حفاظت چشم و صورت، حفاظت تنفسی و کنترل خطرات فرایند در نظر بگیرد.

PPE مناسب زمانی مؤثر است که با خطر واقعی کار، روش انجام فعالیت و سایر لایه‌های کنترل ریسک هماهنگ باشد.