استاندارد EN 175 چیست؟ | راهنمای تجهیزات حفاظت چشم و صورت در جوشکاری

مقدمه

عملیات جوشکاری از جمله فعالیت‌هایی است که می‌تواند هم‌زمان چندین خطر جدی برای کارکنان ایجاد کند. تابش شدید نوری، اشعه فرابنفش و مادون قرمز، جرقه، پاشش فلز مذاب، ذرات داغ و حرارت از مهم‌ترین این خطرات هستند.

به همین دلیل، جوشکار تنها به یک عینک ایمنی معمولی نیاز ندارد؛ بلکه بسته به نوع فرایند باید از تجهیزات حفاظت چشم و صورت مناسب جوشکاری استفاده کند.

یکی از استانداردهای مهم اروپایی در این زمینه EN 175 است.

در این مقاله بررسی می‌کنیم که EN 175 چیست، چه تجهیزاتی را پوشش می‌دهد، چه تفاوتی با EN 169 دارد و هنگام انتخاب کلاه یا شیلد جوشکاری چه نکات HSE باید مورد توجه قرار گیرد.

استاندارد EN 175 چیست؟

EN 175 استانداردی اروپایی مرتبط با تجهیزات حفاظت چشم و صورت در هنگام جوشکاری و فرایندهای وابسته است.

این استاندارد الزامات مربوط به تجهیزات حفاظتی مورد استفاده برای محافظت از چشم و صورت در برابر خطرات ناشی از عملیات جوشکاری و فرایندهای مشابه را مورد توجه قرار می‌دهد.

به زبان ساده:

EN 169 → فیلتر جوشکاری

EN 175 → تجهیزات حفاظت چشم و صورت مورد استفاده در جوشکاری

بنابراین این دو استاندارد مکمل یکدیگر هستند و نباید با هم یکسان در نظر گرفته شوند.

چرا حفاظت صورت در جوشکاری اهمیت دارد؟

در جوشکاری، تنها چشم‌ها در معرض خطر نیستند.

صورت نیز ممکن است در معرض:

• جرقه

• فلز مذاب

• ذرات داغ

• تابش شدید

• حرارت

• پاشش مواد

قرار گیرد.

بنابراین در بسیاری از فعالیت‌های جوشکاری، استفاده از تجهیزی که علاوه بر چشم، بخش مناسبی از صورت را نیز پوشش دهد اهمیت زیادی دارد.

خطرات اصلی جوشکاری

۱. اشعه فرابنفش (UV)

تابش UV می‌تواند به قرنیه و سایر بخش‌های چشم آسیب برساند.

۲. نور مرئی شدید

نور بسیار شدید قوس جوشکاری می‌تواند باعث خیرگی و آسیب چشمی شود.

۳. اشعه مادون قرمز (IR)

تابش حرارتی می‌تواند در مواجهه شدید یا طولانی‌مدت خطرناک باشد.

۴. جرقه و ذرات داغ

این ذرات می‌توانند باعث آسیب مکانیکی یا سوختگی شوند.

۵. فلز مذاب

پاشش فلز مذاب یکی از خطرات جدی در برخی فرایندهای جوشکاری است.

تفاوت EN 175 و EN 169

این دو استاندارد ارتباط نزدیکی دارند اما موضوع یکسانی را پوشش نمی‌دهند.

به عبارت دیگر، فیلتر بخشی از سیستم حفاظت است و شیلد یا کلاه جوشکاری تجهیزی است که فیلتر در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تفاوت EN 175 و EN 166

EN 166 الزامات عمومی تجهیزات حفاظت چشم را پوشش می‌دهد.

در مقابل، EN 175 به تجهیزات حفاظت چشم و صورت مرتبط با جوشکاری و فرایندهای وابسته اختصاص دارد.

بنابراین در انتخاب تجهیزات جوشکاری باید به کاربرد تخصصی تجهیز و الزامات مربوط به آن توجه شود.

انواع تجهیزات حفاظت جوشکاری

بسته به نوع کار ممکن است از تجهیزات مختلفی استفاده شود، مانند:

• کلاه جوشکاری

• شیلد جوشکاری دستی

• محافظ صورت

• تجهیزات دارای فیلتر جوشکاری

• سیستم‌های حفاظت چشم و صورت مخصوص فرایندهای خاص

انتخاب تجهیز باید بر اساس ارزیابی ریسک انجام شود.

کلاه جوشکاری

کلاه یا ماسک جوشکاری می‌تواند از چشم و بخش‌هایی از صورت در برابر خطرات فرایند جوشکاری محافظت کند.

ویژگی‌های مهم یک تجهیز مناسب شامل:

• پوشش کافی

• قابلیت نصب فیلتر مناسب

• راحتی استفاده

• ثبات مناسب روی سر

• امکان مشاهده مناسب محل کار

• سازگاری با سایر PPE

است.

شیلد دستی جوشکاری

در برخی عملیات‌ها از شیلد دستی استفاده می‌شود.

این تجهیز می‌تواند حفاظت مناسبی ایجاد کند، اما باید توجه داشت که استفاده از آن ممکن است یکی از دست‌های کاربر را درگیر کند.

بنابراین مناسب بودن آن باید با توجه به نوع فعالیت و روش کار بررسی شود.

فیلتر جوشکاری

یکی از مهم‌ترین اجزای تجهیزات جوشکاری، فیلتر مناسب است.

فیلتر باید با توجه به:

• نوع فرایند

• شدت جریان

• نوع قوس

• شرایط کار

• سطح تابش

انتخاب شود.

استفاده از فیلتر نامناسب می‌تواند حفاظت موردنیاز را کاهش دهد.

شماره تیرگی (Shade Number)

شماره تیرگی فیلتر مشخص می‌کند که چه مقدار از نور مرئی از فیلتر عبور می‌کند.

انتخاب آن باید بر اساس شرایط واقعی کار انجام شود.

فیلتر بیش از حد روشن: ممکن است حفاظت کافی ایجاد نکند.

فیلتر بیش از حد تیره: می‌تواند دید کاربر را کاهش دهد.

بنابراین انتخاب درست، نه انتخاب بیشترین تیرگی است و نه کمترین تیرگی.

آیا شیلد جوشکاری به‌تنهایی کافی است؟

لزوماً خیر.

بسته به نوع فعالیت ممکن است خطرات دیگری نیز وجود داشته باشند، مانند:

• دود و گازهای جوشکاری

• صدای زیاد

• خطر برق

• خطر آتش‌سوزی

• مواد شیمیایی

• سقوط اشیا

بنابراین برنامه PPE جوشکار ممکن است شامل:

• حفاظت چشم و صورت

• دستکش

• لباس مقاوم مناسب

• کفش ایمنی

• حفاظت شنوایی

• حفاظت تنفسی در صورت نیاز

باشد.

حفاظت از افراد اطراف جوشکاری

یکی از موضوعات مهم HSE، حفاظت از افرادی است که مستقیماً جوشکاری نمی‌کنند.

تابش قوس می‌تواند افراد اطراف را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

کنترل‌های مناسب می‌توانند شامل:

• نصب پرده جوشکاری

• جداسازی محل

• ایجاد منطقه ممنوعه

• نصب علائم هشدار

• کنترل ورود افراد

باشند.

بازرسی شیلد و کلاه جوشکاری

پیش از استفاده باید تجهیز بررسی شود.

موارد مهم:

☐ ترک یا شکستگی بدنه

☐ آسیب فیلتر

☐ خراش شدید

☐ خرابی نگهدارنده فیلتر

☐ آسیب بند یا سیستم تنظیم

☐ آلودگی شدید

☐ کاهش دید

☐ شل بودن قطعات

هر تجهیز معیوب باید از سرویس خارج و طبق رویه سازمان بررسی یا تعویض شود.

نگهداری تجهیزات

برای افزایش عمر تجهیزات:

• پس از استفاده تمیز شوند.

• در محل مناسب نگهداری شوند.

• از ضربه و فشار محافظت شوند.

• فیلترها طبق دستور سازنده نگهداری شوند.

• از مواد شوینده نامناسب استفاده نشود.

• تجهیزات مشترک تا حد امکان به‌صورت بهداشتی نگهداری شوند.

سازگاری با سایر PPE

یکی از نکات مهم در انتخاب تجهیزات جوشکاری، Compatibility است.

تجهیز جوشکاری نباید استفاده از سایر PPE ضروری را مختل کند.

برای مثال باید بررسی شود که تجهیز با:

• کلاه ایمنی

• ماسک تنفسی

• گوشی ایمنی

• لباس کار

• تجهیزات حفاظت تنفسی

سازگار باشد.

کنترل دود و گازهای جوشکاری

حفاظت چشم و صورت جایگزین کنترل آلاینده‌های هوای جوشکاری نیست.

در محیط جوشکاری باید تا حد امکان از:

• تهویه موضعی

• مکش دود

• تهویه عمومی مناسب

• روش‌های کاری کم‌انتشار

استفاده شود.

در صورت باقی ماندن مواجهه در سطح نامناسب، حفاظت تنفسی مناسب نیز باید طبق ارزیابی خطر در نظر گرفته شود.

مسئولیت کارفرما

کارفرما باید:

• فرایندهای جوشکاری را ارزیابی کند.

• خطرات را شناسایی کند.

• تجهیزات حفاظت مناسب تهیه کند.

• از معتبر بودن مشخصات محصول اطمینان حاصل کند.

• کارکنان را آموزش دهد.

• برنامه بازرسی و نگهداری داشته باشد.

• افراد غیرجوشکار را نیز در برابر خطرات محیط محافظت کند.

مسئولیت جوشکار

جوشکار باید:

• از تجهیز تعیین‌شده استفاده کند.

• قبل از شروع کار آن را بررسی کند.

• از فیلتر مناسب استفاده کند.

• تجهیز را دستکاری نکند.

• خرابی را فوراً گزارش دهد.

• هنگام وجود تابش، حفاظت را کنار نزند.

• دستورالعمل‌های ایمنی را رعایت کند.

اشتباهات رایج

۱. استفاده از عینک ایمنی معمولی

عینک ایمنی عمومی الزاماً برای شدت تابش جوشکاری مناسب نیست.

۲. انتخاب فیلتر فقط بر اساس تیرگی

شماره تیرگی باید با شرایط فرایند مطابقت داشته باشد.

۳. نادیده گرفتن افراد اطراف

خطر تابش می‌تواند به کارکنان نزدیک نیز منتقل شود.

۴. استفاده از شیلد آسیب‌دیده

آسیب فیزیکی می‌تواند ایمنی تجهیز را کاهش دهد.

۵. بی‌توجهی به سایر خطرات

PPE چشم و صورت نمی‌تواند جایگزین کنترل دود، برق، آتش و سایر خطرات جوشکاری شود.

چک‌لیست HSE جوشکاری

پیش از شروع کار:

☐ نوع فرایند مشخص است.

☐ خطرات شناسایی شده‌اند.

☐ فیلتر مناسب انتخاب شده است.

☐ شیلد یا کلاه جوشکاری سالم است.

☐ شماره تیرگی مناسب بررسی شده است.

☐ پرده جوشکاری نصب شده است.

☐ افراد اطراف از خطر محافظت شده‌اند.

☐ تهویه مناسب وجود دارد.

☐ PPE تکمیلی موردنیاز فراهم است.

☐ کارکنان آموزش دیده‌اند.

پرسش‌های متداول

آیا EN 175 همان EN 169 است؟

خیر. EN 169 بیشتر به فیلترهای جوشکاری مربوط است، در حالی که EN 175 به تجهیزات حفاظت چشم و صورت مورد استفاده در جوشکاری و فرایندهای وابسته می‌پردازد.

آیا هر شیلد جوشکاری برای هر نوع جوشکاری مناسب است؟

خیر. فیلتر و تجهیز باید با نوع فرایند و شرایط کاری مطابقت داشته باشد.

آیا شیلد جوشکاری از صورت هم محافظت می‌کند؟

تجهیزات طراحی‌شده برای این منظور می‌توانند بخش‌هایی از صورت را نیز در برابر خطرات فرایند محافظت کنند؛ میزان پوشش به طراحی تجهیز بستگی دارد.

آیا استفاده از شیلد نیاز به عینک ایمنی دارد؟

این موضوع به طراحی تجهیز، نوع کار، ارزیابی ریسک و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. در برخی شرایط ممکن است حفاظت تکمیلی چشم لازم باشد.

جمع‌بندی

استاندارد EN 175 در حوزه تجهیزات حفاظت چشم و صورت مورد استفاده در جوشکاری و فرایندهای مرتبط اهمیت دارد.

حفاظت مؤثر جوشکار تنها به داشتن یک شیلد محدود نمی‌شود. باید مجموعه‌ای از عوامل شامل انتخاب فیلتر مناسب، پوشش کافی صورت، کنترل تابش، تهویه، حفاظت در برابر دود و گاز، کنترل خطرات برق و آتش و آموزش کارکنان در نظر گرفته شود.

بهترین رویکرد این است که ابتدا خطرات فرایند شناسایی و تا حد امکان با کنترل‌های مهندسی و مدیریتی کاهش داده شوند و سپس PPE مناسب به‌عنوان آخرین لایه حفاظتی انتخاب شود.

مقالات مرتبط پیشنهادی

• استاندارد EN 166 چیست؟

• استاندارد EN 169 چیست؟

• استاندارد EN 170 چیست؟

• استاندارد EN 171 چیست؟

• استاندارد EN 175 چیست؟

• استاندارد EN 379 چیست؟

• شماره تیرگی فیلتر جوشکاری چیست؟

• راهنمای انتخاب شیلد جوشکاری

• ایمنی جوشکاری و برشکاری

• خطرات دود و گازهای جوشکاری

• تجهیزات حفاظت فردی جوشکار

نتیجه‌گیری برای کارشناسان HSE

در انتخاب تجهیزات جوشکاری، نباید فقط به وجود یک علامت استاندارد روی محصول اکتفا کرد. نوع فرایند، شدت خطر، فیلتر، میزان پوشش، سازگاری با سایر PPE و شرایط واقعی کار باید هم‌زمان ارزیابی شوند.

یک سیستم حفاظت مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که تجهیزات استاندارد در کنار کنترل‌های مهندسی، آموزش و نظارت مستمر مورد استفاده قرار گیرند.