15 مرداد 1405

استاندارد ANSI/ISEA 105 چیست؟ راهنمای کامل استاندارد آمریکایی دستکش‌های ایمنی

بخش اول

تفاوت استاندارد ANSI با EN 388 و هر آنچه باید درباره رتبه‌بندی دستکش‌های ایمنی بدانید

مقدمه

انتخاب دستکش ایمنی مناسب، یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش آسیب‌های شغلی است. اما هنگام بررسی مشخصات فنی محصولات، بسیاری از کاربران با دو استاندارد متفاوت روبه‌رو می‌شوند:

EN 388 (استاندارد اروپا)
ANSI/ISEA 105 (استاندارد آمریکا)

در نگاه اول ممکن است این دو استاندارد مشابه به نظر برسند، اما روش‌های آزمون، نحوه رتبه‌بندی و سیستم امتیازدهی آن‌ها تفاوت‌هایی دارد. آشنایی با این تفاوت‌ها به کارشناسان HSE، مسئولان خرید و کاربران کمک می‌کند تا انتخاب دقیق‌تری داشته باشند.

استاندارد ANSI/ISEA 105 چیست؟

ANSI/ISEA 105 استانداردی است که توسط American National Standards Institute (ANSI) و International Safety Equipment Association (ISEA) تدوین شده و عملکرد دستکش‌های ایمنی را در برابر خطرات مکانیکی ارزیابی می‌کند.

این استاندارد معیارهایی برای سنجش مقاومت دستکش در برابر:

بریدگی
سایش
سوراخ‌شدگی
پارگی (در برخی کاربردها)
و در نسخه‌های جدید، مقاومت در برابر ضربه (در کنار استانداردهای مرتبط)

ارائه می‌دهد.

هدف استاندارد ANSI چیست؟

هدف اصلی ANSI/ISEA 105 ایجاد یک سیستم شفاف، قابل مقایسه و قابل اعتماد برای انتخاب دستکش بر اساس سطح واقعی حفاظت است.

این موضوع به کاربران کمک می‌کند تا به‌جای انتخاب بر اساس ظاهر، ضخامت یا جنس دستکش، محصولی متناسب با مخاطرات محیط کار انتخاب کنند.

تفاوت ANSI و EN 388

هر دو استاندارد برای ارزیابی دستکش‌های ایمنی استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌هایی دارند.

ویژگی	ANSI/ISEA 105	EN 388
منطقه کاربرد	آمریکا	اروپا
سیستم رتبه‌بندی	سطح‌های عددی (A1 تا A9 برای برش)	سطوح عملکرد و حروف (A تا F برای برش در آزمون ISO 13997)
تمرکز	رتبه‌بندی دقیق عملکرد	مجموعه‌ای از آزمون‌های مکانیکی
کاربرد	بازار آمریکای شمالی و بسیاری از شرکت‌های بین‌المللی	بازار اروپا و بسیاری از کشورهای دیگر

در عمل، بسیاری از تولیدکنندگان معتبر، نتایج هر دو استاندارد را روی مشخصات فنی محصولات خود درج می‌کنند.

خطرات تحت پوشش ANSI/ISEA 105

این استاندارد چند ویژگی اصلی دستکش را ارزیابی می‌کند.

۱. مقاومت در برابر برش (Cut Resistance)

مهم‌ترین بخش استاندارد ANSI، ارزیابی مقاومت در برابر برش است.

این آزمون میزان نیروی لازم برای بریدن پارچه یا ماده سازنده دستکش را اندازه‌گیری می‌کند و نتیجه در قالب سطوح A1 تا A9 نمایش داده می‌شود.

هرچه سطح بالاتر باشد، مقاومت دستکش در برابر برش بیشتر است.

۲. مقاومت در برابر سایش (Abrasion Resistance)

این آزمون بررسی می‌کند که دستکش در اثر تماس مداوم با سطوح زبر، چه مدت دوام می‌آورد.

دستکش‌های با مقاومت سایشی بالا معمولاً برای:

انبارداری
صنایع خودرو
حمل قطعات
ساختمان
معدن

مناسب‌تر هستند.

۳. مقاومت در برابر سوراخ‌شدگی (Puncture Resistance)

در این آزمون، نیروی لازم برای سوراخ کردن دستکش اندازه‌گیری می‌شود.

این ویژگی برای فعالیت‌هایی که احتمال تماس با:

میخ
سیم
قطعات فلزی
لبه‌های تیز
ابزار دستی

وجود دارد، اهمیت زیادی دارد.

۴. مقاومت در برابر پارگی (Tear Resistance)

در برخی محصولات، مقاومت در برابر پارگی نیز بررسی می‌شود تا مشخص شود دستکش هنگام کشیده شدن یا گیر کردن به اجسام تا چه اندازه دوام دارد.

چرا مقاومت برش اهمیت زیادی دارد؟

طبق آمار بسیاری از سازمان‌های ایمنی، بخش قابل توجهی از آسیب‌های دست در صنایع ناشی از بریدگی است.

این خطر در صنایعی مانند:

شیشه
فلزکاری
خودروسازی
صنایع غذایی
بازیافت
حمل ورق‌های فلزی
تولید تجهیزات صنعتی

بسیار رایج است.

به همین دلیل، رتبه‌بندی برش در ANSI از A1 تا A9 طراحی شده تا کاربران بتوانند متناسب با سطح خطر، دستکش مناسب را انتخاب کنند.

آیا ANSI جایگزین EN 388 است؟

خیر. این دو استاندارد رقیب یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم هستند.

اگر محصولی در بازار اروپا عرضه می‌شود، معمولاً باید الزامات EN 388 را برآورده کند. در مقابل، در بازار آمریکای شمالی، استاندارد ANSI/ISEA 105 مرجع اصلی محسوب می‌شود.

بسیاری از برندهای معتبر جهانی هر دو استاندارد را روی محصولات خود اعلام می‌کنند تا انتخاب برای کاربران در بازارهای مختلف آسان‌تر باشد.

جمع‌بندی بخش اول

استاندارد ANSI/ISEA 105 مرجع اصلی ارزیابی عملکرد دستکش‌های ایمنی در بازار آمریکا است و مقاومت آن‌ها را در برابر خطراتی مانند برش، سایش و سوراخ‌شدگی بررسی می‌کند. شناخت تفاوت‌های این استاندارد با EN 388 به کارشناسان HSE و مسئولان خرید کمک می‌کند تا بر اساس شرایط کاری و الزامات هر بازار، دستکش مناسب را انتخاب کنند.

بخش دوم

آموزش کامل سطوح برش A1 تا A9، روش آزمون ASTM F2992 و مقایسه با EN 388

رتبه‌بندی مقاومت در برابر برش در ANSI/ISEA 105

مهم‌ترین بخش استاندارد ANSI/ISEA 105، ارزیابی مقاومت دستکش در برابر بریدگی است. برخلاف نسخه‌های قدیمی‌تر یا برخی استانداردهای دیگر، این رتبه‌بندی بر اساس میزان نیروی لازم برای بریدن نمونه دستکش انجام می‌شود.

آزمون اصلی مورد استفاده برای این بخش، ASTM F2992 است که در آن یک تیغه استاندارد با شرایط کنترل‌شده روی نمونه حرکت می‌کند و نیروی لازم برای ایجاد برش اندازه‌گیری می‌شود.

نتیجه آزمون در قالب سطوح A1 تا A9 نمایش داده می‌شود.

سطوح مقاومت برش (A1 تا A9)

هرچه عدد بالاتر باشد، مقاومت دستکش در برابر برش بیشتر است.

سطح	میزان حفاظت	کاربردهای رایج
A1	حفاظت پایه	بسته‌بندی، انبارداری سبک، کارهای عمومی
A2	حفاظت کم	مونتاژ سبک، خدمات عمومی
A3	حفاظت متوسط	صنایع سبک، مونتاژ قطعات
A4	حفاظت متوسط رو به بالا	خودروسازی، فلزکاری سبک
A5	حفاظت بالا	تولید فلز، شیشه، صنایع ساختمانی
A6	حفاظت بسیار بالا	حمل ورق‌های فلزی، ماشین‌کاری
A7	حفاظت بسیار زیاد	صنایع سنگین، تجهیزات صنعتی
A8	حفاظت فوق‌العاده بالا	فولاد، بازیافت فلزات، ریخته‌گری
A9	بیشترین سطح حفاظت	محیط‌های با خطر بسیار زیاد بریدگی

نکته مهم: انتخاب سطح بالاتر همیشه بهترین گزینه نیست. افزایش سطح مقاومت معمولاً با افزایش ضخامت، وزن یا کاهش انعطاف‌پذیری همراه است. بنابراین باید سطح حفاظت متناسب با خطر واقعی انتخاب شود.

روش آزمون ASTM F2992

در این آزمون:

نمونه دستکش روی یک پایه ثابت قرار می‌گیرد.
تیغه‌ای استاندارد با سرعت مشخص روی نمونه حرکت می‌کند.
نیروی لازم برای ایجاد برش ثبت می‌شود.
برای افزایش دقت، چندین بار آزمون تکرار و میانگین نتایج محاسبه می‌شود.

مزیت این روش آن است که اگر تیغه در طول آزمون کند شود، تأثیر آن در نتیجه لحاظ می‌شود و ارزیابی دقیق‌تری از عملکرد واقعی دستکش به دست می‌آید.

رتبه‌بندی مقاومت در برابر سایش

استاندارد ANSI مقاومت سایشی را نیز ارزیابی می‌کند. در این آزمون، سطح دستکش تحت سایش کنترل‌شده قرار می‌گیرد تا دوام آن در برابر اصطکاک سنجیده شود.

دستکش‌های با مقاومت سایشی بالا برای این مشاغل مناسب هستند:

انبارداری
حمل بار
صنایع خودرو
معادن
ساختمان
کار با ابزار دستی

رتبه‌بندی مقاومت در برابر سوراخ‌شدگی

در این آزمون، نیروی لازم برای سوراخ کردن دستکش با یک جسم استاندارد اندازه‌گیری می‌شود.

این ویژگی برای کار با:

سیم‌های فلزی
میخ
قطعات تیز
ابزارهای نوک‌تیز
ضایعات فلزی

اهمیت زیادی دارد.

تفاوت آزمون برش ANSI و EN 388

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که چرا ممکن است یک دستکش دارای EN 388 سطح F و در عین حال ANSI A7 باشد.

دلیل آن این است که:

EN 388 از آزمون ISO 13997 برای مواد مقاوم در برابر برش استفاده می‌کند.
ANSI/ISEA 105 از ASTM F2992 بهره می‌برد.

هر دو آزمون نیروی لازم برای برش را اندازه‌گیری می‌کنند، اما روش اجرا، تجهیزات و شیوه طبقه‌بندی آن‌ها یکسان نیست. به همین دلیل، نباید سطوح این دو استاندارد را مستقیماً معادل یکدیگر دانست.

آیا می‌توان سطوح ANSI و EN 388 را مستقیماً تبدیل کرد؟

خیر. هیچ جدول رسمی و مورد تأیید برای تبدیل مستقیم A1 تا A9 به A تا F وجود ندارد.

اگرچه برخی تولیدکنندگان مقایسه‌های تقریبی ارائه می‌کنند، اما این مقایسه‌ها تنها برای درک کلی هستند و نباید مبنای تصمیم‌گیری فنی قرار گیرند. هنگام انتخاب دستکش، بهتر است نتایج هر استاندارد به‌صورت مستقل بررسی شوند.

مثال عملی

فرض کنید مشخصات یک دستکش به این صورت باشد:

ANSI Cut: A6
EN 388: 4X43F

این بدان معناست که:

دستکش در هر دو سیستم، مقاومت بالایی در برابر بریدگی دارد.
علاوه بر برش، عملکرد آن در برابر سایش، پارگی و سوراخ‌شدگی نیز مطابق EN 388 ارزیابی شده است.
برای استفاده در صنایع پرخطر مانند فلزکاری، شیشه یا خودروسازی، انتخاب مناسبی می‌تواند باشد؛ البته باید سایر خطرات محیط نیز بررسی شوند.

اشتباهات رایج

تصور اینکه A9 برای همه مشاغل بهترین انتخاب است.
مقایسه مستقیم و قطعی سطوح ANSI و EN 388.
انتخاب دستکش فقط بر اساس مقاومت برش و نادیده گرفتن سایش یا سوراخ‌شدگی.
استفاده از دستکش با سطح مقاومت بسیار بالا برای کارهای ظریف که نیاز به انعطاف دارند.
فرض اینکه همه دستکش‌های دارای استاندارد ANSI، الزامات EN 388 را نیز پوشش می‌دهند.

جمع‌بندی بخش دوم

استاندارد ANSI/ISEA 105 با استفاده از آزمون ASTM F2992، مقاومت دستکش را در برابر بریدگی از A1 تا A9 رتبه‌بندی می‌کند و همچنین ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر سایش و سوراخ‌شدگی را ارزیابی می‌کند. آشنایی با این سطوح به کاربران کمک می‌کند تا بر اساس خطرات واقعی محیط کار، دستکشی متناسب با نیاز خود انتخاب کنند و از آسیب‌های ناشی از بریدگی و سایر خطرات مکانیکی پیشگیری شود.

بخش سوم (پایانی)

انتخاب، بازرسی و راهنمای کاربردی استفاده از دستکش‌های دارای استاندارد ANSI/ISEA 105

انتخاب دستکش بر اساس نوع صنعت

انتخاب دستکش مناسب نباید تنها بر اساس بالاترین سطح مقاومت در برابر برش انجام شود. نوع فعالیت، ابزار مورد استفاده، میزان تماس با لبه‌های تیز، نیاز به مهارت حرکتی، مدت زمان کار و سایر خطرات محیطی باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

صنایع فلزی و فولاد

در این صنایع، کارکنان معمولاً با:

ورق‌های فلزی
لبه‌های تیز
قطعات سنگین
ابزارهای برش

سروکار دارند.

ویژگی‌های پیشنهادی:

سطح بالای مقاومت برش (A5 تا A9، بسته به ارزیابی ریسک)
مقاومت مناسب در برابر سایش
چسبندگی خوب برای کنترل قطعات
در صورت وجود خطر حرارت، ترکیب با استاندارد EN 407

صنایع شیشه

لبه‌های شیشه یکی از خطرناک‌ترین منابع بریدگی هستند.

دستکش مناسب باید:

مقاومت برش بالایی داشته باشد.
انعطاف کافی برای جابه‌جایی ایمن شیشه را حفظ کند.
در صورت نیاز، دارای پوشش ضدلغزش باشد.

خودروسازی

در خطوط مونتاژ خودرو، تعادل میان حفاظت و مهارت حرکتی اهمیت زیادی دارد.

دستکش باید:

مقاومت مناسب در برابر برش و سایش داشته باشد.
انعطاف‌پذیر باشد تا کار با قطعات کوچک و ابزار دقیق آسان شود.
باعث خستگی زودهنگام دست نشود.

صنایع غذایی

در فرآوری گوشت، مرغ، ماهی و برخی عملیات برش مواد غذایی، خطر بریدگی بسیار بالاست.

در این محیط‌ها، دستکش باید:

مقاومت برش مناسب داشته باشد.
با الزامات بهداشتی و در صورت تماس مستقیم، مقررات مربوط به تماس با مواد غذایی سازگار باشد.
به‌راحتی تمیز یا ضدعفونی شود.

انبارداری و لجستیک

در انبارها، خطرات معمولاً شامل سایش، تماس با کارتن‌ها، پالت‌ها و گاهی لبه‌های تیز است.

در بسیاری از این فعالیت‌ها، سطوح پایین تا متوسط مقاومت برش (مانند A2 تا A4) همراه با مقاومت سایشی مناسب، پاسخگوی نیازها هستند.

آیا بالاترین سطح برش همیشه بهترین انتخاب است؟

خیر. انتخاب سطح بالاتر از نیاز واقعی می‌تواند معایبی مانند:

کاهش انعطاف‌پذیری
کاهش مهارت حرکتی
افزایش وزن دستکش
خستگی بیشتر دست
افزایش هزینه خرید

را به همراه داشته باشد.

بنابراین، بهترین انتخاب، دستکشی است که سطح حفاظت آن با ارزیابی ریسک محیط کار مطابقت داشته باشد.

بازرسی دستکش‌های دارای استاندارد ANSI

پیش از هر بار استفاده، دستکش باید از نظر موارد زیر بررسی شود:

پارگی یا سوراخ
ساییدگی شدید کف دست
باز شدن دوخت‌ها
کاهش ضخامت در نواحی پرکاربرد
جدا شدن پوشش‌های محافظ
تغییر شکل یا کاهش انعطاف‌پذیری
آلودگی به روغن، مواد شیمیایی یا سایر موادی که عملکرد دستکش را کاهش می‌دهند

هرگونه آسیب می‌تواند سطح واقعی حفاظت را کاهش دهد.

نگهداری صحیح

برای حفظ عملکرد دستکش:

مطابق دستورالعمل سازنده تمیز یا شسته شود.
در محیط خشک و خنک نگهداری شود.
از تماس طولانی با نور مستقیم خورشید یا منابع گرمای شدید جلوگیری شود.
از تا کردن یا قرار دادن اجسام سنگین روی دستکش خودداری شود.
پس از تماس با مواد آلاینده، پیش از استفاده مجدد به‌درستی تمیز شود.

چه زمانی باید دستکش تعویض شود؟

تعویض دستکش در شرایط زیر ضروری است:

ایجاد پارگی یا سوراخ
کاهش محسوس مقاومت در اثر فرسودگی
آسیب به پوشش یا لایه‌های محافظ
باز شدن دوخت‌ها
کاهش چسبندگی سطح دستکش
آلودگی‌ای که امکان پاک‌سازی کامل آن وجود ندارد

مسئولیت کارفرما

کارفرما باید:

ارزیابی ریسک را برای هر شغل انجام دهد.
دستکش متناسب با سطح خطر تهیه کند.
کارکنان را درباره انتخاب، استفاده و نگهداری صحیح آموزش دهد.
برنامه بازرسی و تعویض تجهیزات حفاظت فردی را اجرا کند.
بر استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی نظارت داشته باشد.

مسئولیت کارکنان

کارکنان موظف‌اند:

پیش از استفاده، دستکش را بررسی کنند.
از دستکش آسیب‌دیده استفاده نکنند.
در صورت مشاهده نقص، آن را تعویض یا گزارش کنند.
از دستکش متناسب با فعالیت خود استفاده کنند.
دستورالعمل‌های نگهداری را رعایت کنند.

پرسش‌های متداول (FAQ)

آیا ANSI/ISEA 105 جایگزین EN 388 است؟

خیر. این دو استاندارد مکمل یکدیگر هستند و هرکدام در بازارها و نظام‌های مقرراتی متفاوتی کاربرد دارند.

آیا دستکش با سطح A9 برای همه مشاغل مناسب است؟

خیر. سطح A9 برای محیط‌هایی با خطر بسیار زیاد بریدگی طراحی شده است. در بسیاری از مشاغل، استفاده از سطوح پایین‌تر، ضمن تأمین ایمنی، راحتی و مهارت حرکتی بیشتری فراهم می‌کند.

آیا مقاومت برش به معنای مقاومت در برابر سوراخ‌شدگی نیز هست؟

خیر. این دو ویژگی مستقل از یکدیگر ارزیابی می‌شوند و ممکن است دستکشی در برابر برش عملکرد عالی داشته باشد، اما مقاومت متوسطی در برابر سوراخ‌شدگی نشان دهد.

آیا دستکش دارای استاندارد ANSI در برابر مواد شیمیایی یا حرارت نیز محافظت می‌کند؟

خیر، مگر اینکه استانداردهای مربوط به این خطرات (مانند EN ISO 374 برای مواد شیمیایی یا EN 407 برای حرارت) نیز روی محصول درج شده باشند.

اشتباهات رایج

انتخاب دستکش فقط بر اساس بالاترین سطح برش
مقایسه مستقیم و قطعی سطوح ANSI و EN 388
نادیده گرفتن نیاز به مهارت حرکتی
استفاده از دستکش فرسوده یا آسیب‌دیده
بی‌توجهی به خطرات دیگری مانند حرارت، مواد شیمیایی یا ضربه
خرید دستکش بدون بررسی مشخصات فنی و استانداردهای درج‌شده

جمع‌بندی نهایی

استاندارد ANSI/ISEA 105 یکی از مهم‌ترین مراجع جهانی برای ارزیابی عملکرد دستکش‌های ایمنی است و با رتبه‌بندی دقیق مقاومت در برابر برش، سایش و سوراخ‌شدگی، انتخاب تجهیزات مناسب را آسان‌تر می‌کند. با این حال، انتخاب دستکش باید همواره بر اساس ارزیابی ریسک، شرایط واقعی محیط کار و ترکیب استانداردهای موردنیاز انجام شود تا علاوه بر حفاظت، راحتی و کارایی کاربر نیز حفظ گردد.

منابع پیشنهادی

ANSI/ISEA 105 – American National Standard for Hand Protection Classification
ASTM F2992 – Standard Test Method for Measuring Cut Resistance of Materials Used in Protective Clothing
EN 388 – Protective Gloves Against Mechanical Risks
ISO 21420 – General Requirements for Protective Gloves
OSHA – Personal Protective Equipment (PPE)
ISEA (International Safety Equipment Association)

نویسنده : مدیر 1 آموزش تخصصی HSE

ثبت بازخورد