ایمنی در جوشکاری؛ خطرات، تجهیزات محافظ و استانداردهای کاری
ایمنی در جوشکاری؛ خطرات، تجهیزات محافظ و استانداردهای کاری
مقدمه: جرقهای که میتواند فاجعه بسازد
جوشکاری یکی از پرریسکترین عملیاتهای صنعتی است.
ترکیب حرارت، برق، فلز و گاز یعنی محیطی با پتانسیل انفجار و سوختگی.
طبق آمار ILO، سالانه بیش از ۵۰۰٬۰۰۰ آسیب شغلی مرتبط با جوشکاری در جهان ثبت میشود.
هدف ایمنی جوشکاری، حفاظت از چشم، پوست، سیستم تنفسی و محیط پیرامون است.
فصل اول: خطرات اصلی جوشکاری
| نوع خطر | توضیح | پیامد |
| قوس الکتریکی (Arc Radiation) | نور و اشعه UV و IR | سوختگی چشم و پوست |
| دود و گازهای جوشکاری | اکسید فلزات و گازهای سمی | آسیب ریوی و مغزی |
| سوختگی حرارتی | تماس با فلز داغ | سوختگی درجه ۲ و ۳ |
| انفجار سیلندر گاز | نشت یا حرارت زیاد | انفجار شدید |
| الکتریسیته و شوک برق | اتصال بد یا سیم معیوب | برقگرفتگی |
| آتشسوزی محیطی | جرقه و پاشش فلز مذاب | آتش در کارگاه |
فصل دوم: تجهیزات حفاظت فردی (PPE) مخصوص جوشکاری
| تجهیز | توضیح | استاندارد |
| کلاه و شیلد جوشکاری | محافظ چشم و صورت در برابر UV | EN 175 / ANSI Z87.1 |
| عینک ایمنی با فیلتر DIN | فیلتر نور قوس | EN 169 |
| لباس ضدحریق Proban یا Nomex | مقاومت در برابر پاشش جرقه | EN ISO 11612 |
| دستکش چرمی بلند جوشکاری | حفاظت از سوختگی | EN 388 / EN 407 |
| کفش ایمنی چرمی با پنجه فولادی | جلوگیری از سقوط فلزات | EN ISO 20345 |
| پیشبند چرم گاوی نسوز | محافظ قفسه سینه | استاندارد HSE UK |
فصل سوم: تهویه و کنترل گازها
عملیات جوشکاری گازهایی مانند CO، NO₂، و ازن تولید میکند.
برای جلوگیری از خطر استنشاق، باید از:
تهویه موضعی (Local Exhaust)
فیلتر هوا با فن قوی
استفاده از ماسک تنفسی با فیلتر نوع P3 یا ABEK-P3 استفاده شود.
فصل چهارم: ایمنی برق در جوشکاری
استفاده از دستکش خشک و عایق هنگام کار با کابلها
بررسی اتصالات زمین قبل از شروع کار
عدم جوشکاری در محیط مرطوب
کابلها باید سالم، بدون بریدگی و دارای عایق مقاوم باشند.
استفاده از ترانس ایزوله یا DC Inverter ایمن
فصل پنجم: ایمنی سیلندرهای گاز
| اقدام | توضیح |
| نگهداری عمودی و مهار با زنجیر | جلوگیری از سقوط سیلندر |
| دور از حرارت و شعله مستقیم | حداقل فاصله ۵ متر |
| استفاده از درپوش محافظ سوپاپ | هنگام حمل |
| تفکیک اکسیژن و استیلن | حداقل ۵ متر فاصله |
| تست نشتی با آب صابون | هر بار قبل از استفاده |
فصل ششم: محیط ایمن جوشکاری
نصب پرده نسوز برای جداسازی منطقه جوش
حذف مواد قابل اشتعال از شعاع ۱۰ متری
استفاده از سینی نسوز زیر محل کار
آماده بودن کپسول CO₂ یا پودر خشک در نزدیکی محل جوش
فصل هفتم: استانداردهای بینالمللی
| استاندارد | سازمان | موضوع |
| AWS Z49.1 | انجمن جوش آمریکا | ایمنی جوشکاری و برش |
| OSHA 1910.252 | آمریکا | مقررات ایمنی جوشکاری |
| EN ISO 15011 | اروپا | اندازهگیری دود و گاز جوش |
فصل هشتم: رفتار ایمن جوشکار
تست کامل تجهیزات قبل از شروع
عدم جوشکاری روی مخزن بسته یا مرطوب
خاموشکردن منبع گاز پس از اتمام کار
استفاده از PPE کامل حتی در جوشهای کوتاه
گزارش هرگونه حادثه یا نشتی گاز به HSE
فصل نهم: خطاهای رایج
استفاده از شیلنگ غیراستاندارد گاز
تمیزکردن لنز عینک با پارچه زبر
نگهداری سیلندرها در فضای بسته و گرم
کار با لباس مصنوعی (پلیاستر)
فصل دهم: جمعبندی – جوش ایمن، کار بیحادثه
جوشکاری ایمن ترکیبی از دانش، نظم و تجهیزات مناسب است.
هر جرقهی کنترلنشده میتواند شروع یک فاجعه باشد.
«جوشکاری بدون ایمنی، بازی با آتش است.»
در فروشگاه ما انواع تجهیزات ایمنی جوشکاری با استانداردهای جهانی موجود است:
ماسک خودکار جوشکاری با فیلتر DIN 11–13
لباس و دستکش چرمی مقاوم حرارت
فیلتر تهویه دود صنعتی
