ایمنی در کار در ارتفاع؛ معرفی لنیارد، کمربند و سیستم لایفلاین
ایمنی در کار در ارتفاع؛ معرفی لنیارد، کمربند و سیستم لایفلاین
---
مقدمه: ارتفاع، مرز میان کار و خطر
کار در ارتفاع یکی از پرریسکترین فعالیتهای صنعتی است.
بر اساس گزارش OSHA (سازمان ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا)، سقوط از ارتفاع عامل بیش از ۳۵٪ مرگومیرهای کاری در صنایع ساختمانی است.
بنابراین رعایت اصول Fall Protection و استفاده از تجهیزات ایمنی مطابق استاندارد جهانی، حیاتیترین اقدام پیشگیرانه در محیطهای مرتفع است.
---
فصل اول: تعریف کار در ارتفاع و الزامات قانونی
تعریف فنی
طبق استاندارد ISO 45001 و مقررات OSHA 1926.500، هر کاری که در ارتفاع بیش از ۲ متر از سطح زمین انجام شود و احتمال سقوط وجود داشته باشد، کار در ارتفاع محسوب میشود.
الزامات قانونی در ایران
بر اساس آییننامه ایمنی کار در ارتفاع وزارت کار (مصوب ۱۳۹۴):
استفاده از تجهیزات ایمنی شخصی الزامی است.
کارفرما موظف به تأمین کمربند ایمنی، لنیارد و سیستم مهار سقوط است.
کارگران باید آموزش ایمنی در ارتفاع دیده باشند.
---
فصل دوم: اصول کلی سیستم حفاظت از سقوط
سیستم حفاظت از سقوط (Fall Protection System) شامل ۳ بخش است:
| بخش | توضیح | مثال |
| Anchor Point (نقطه اتصال) | محل ثابت برای مهار سیستم | قلاب سقفی، تیر فولادی |
| Body Support (حمایت بدن) | وسیله اتصال به بدن فرد | کمربند ایمنی (Harness) |
| Connecting Device (اتصالدهنده) | واسطه میان بدن و نقطه مهار | لنیارد یا طناب ایمنی |
هر خطا در هر یک از این سه بخش، میتواند به سقوط منجر شود.
---
فصل سوم: کمربند ایمنی کار در ارتفاع (Safety Harness)
تعریف:
کمربند ایمنی تمامبدن (Full Body Harness) تجهیزی است که نیروهای ناشی از سقوط را بین رانها، شانهها و سینه توزیع میکند.
اجزای اصلی:
تسمههای پلیاستر مقاوم
سگکهای فلزی قفلشونده
حلقه D شکل پشت (D-Ring) برای اتصال لنیارد
تسمههای تنظیم ران و سینه
انواع کمربند:
| نوع | کاربرد | استاندارد |
| Full Body Harness (کامل) | کار در ارتفاع عمومی و ساختمانی | EN 361 |
| Work Positioning Belt (نیمتنه) | برقکاران و تکنسینها | 358 EN |
| Suspension Harness | دسترسی با طناب (Rope Access) | EN 813 |
| Rescue Harness | عملیات نجات | EN 1497 |
ویژگیهای فنی:
مقاومت تسمه تا ۲۲ کیلو نیوتن
وزن مجاز کاربر تا ۱۴۰ کیلوگرم
جنس ضد UV و ضد سایش
دوخت صنعتی Zigzag با نخ آرامید
---
فصل چهارم: لنیارد (Lanyard)
تعریف:
لنیارد طناب یا تسمهای است که بین کمربند ایمنی و نقطه مهار اتصال برقرار میکند.
انواع لنیارد:
| نوع | توضیح | کاربرد |
| لنیارد ثابت (Fixed Lanyard) | طول مشخص (۱ تا ۲ متر) | کارهای ثابت مانند نصب سازه |
| لنیارد شوکگیر (Energy Absorbing Lanyard) | دارای جذبکننده انرژی سقوط | کارهای پرریسک |
| لنیارد قابل تنظیم (Adjustable) | تغییر طول با بست مخصوص | کار در فضاهای محدود |
| لنیارد دوقلو (Double Lanyard / Y Type) | دو شاخه برای جابجایی ایمن | صعود و عبور از موانع |
مشخصات فنی:
جنس: نایلون، پلیاستر یا طناب بافتهشده با هسته فولادی
شوکگیر با توان جذب نیرو تا ۶ کیلو نیوتن
قلابهای فولادی با قفل ایمنی دو مرحلهای (Snap Hook – EN 362)
استانداردها:
EN 354: الزامات طراحی لنیارد
EN 355: الزامات جذبکننده انرژی
---
فصل پنجم: سیستم لایفلاین (Lifeline System)
تعریف:
سیستم لایفلاین یک مسیر ایمن افقی یا عمودی است که کارگر با استفاده از ترولی یا کارابین به آن متصل میشود تا هنگام حرکت، محافظت از سقوط حفظ شود.
انواع سیستم:
| نوع | توضیح | کاربرد |
| Horizontal Lifeline (افقی) | نصب روی پشتبام یا داربست | کار روی سازه و سقف |
| Vertical Lifeline (عمودی) | نصب روی دکل و نردبان | صعود و فرود عمودی |
| Temporary Lifeline (موقت) | قابل حمل و نصب سریع | پروژههای کوتاهمدت |
| Permanent Lifeline (دائمی) | ثابت و فولادی | کارخانهها و سولهها |
اجزای سیستم:
کابل یا طناب فولادی (قطر ۸ تا ۱۰ میلیمتر)
ترولی لغزنده (Sliding Shuttle)
قلاب و انکر نهایی
ضربهگیر (Energy Absorber)
استانداردها:
EN 795: الزامات نقاط مهار و سیستمهای لایفلاین
OSHA 1926.502(d): طراحی مهار سقوط برای صنایع ساختمانی
---
فصل ششم: سایر تجهیزات مکمل ایمنی در ارتفاع
| تجهیز | کاربرد | استاندارد |
| کارابین (Carabiner) | اتصال لنیارد به کمربند | EN 362 |
| Rope Grab (قفل طناب) | توقف خودکار سقوط | EN 353-2 |
| Anchor Point (نقطه مهار) | نقطه ثابت یا قابل حمل | EN 795 |
| Shock Absorber Pack | جذب انرژی سقوط | EN 355 |
| Helmets for Height Work | حفاظت از سر در سقوط اجسام | EN 12492 |
---
فصل هفتم: اصول نصب و استفاده از سیستم مهار سقوط
نصب صحیح:
- زاویه لنیارد نباید بیش از ۳۰ درجه با عمود باشد.
- نقطه مهار باید تحمل ۲۲ کیلو نیوتن (۲۲۰۰ کیلوگرمنیرو) داشته باشد.
- در لایفلاین افقی، فاصله انکرها حداکثر ۱۵ متر باشد.
- هیچ طناب یا تسمهای نباید در معرض لبه تیز یا مواد شیمیایی باشد.
استفاده ایمن:
پیش از هر استفاده، تسمه و دوخت بررسی شود.
هر تجهیز پس از سقوط باید از سرویس خارج شود.
استفاده از کارابینهای بدون قفل ممنوع است.
---
فصل هشتم: الزامات بازرسی و نگهداری
| تجهیز | تناوب بازرسی | روش |
| Harness | ماهانه | بررسی تسمه و سگک |
| Lanyard | قبل از هر شیفت | کنترل ساییدگی و شوکگیر |
| Lifeline | هر ۶ ماه | تست کشش و اتصال |
| Anchor Point | سالیانه | تست مقاومت مکانیکی |
| کارابین | فصلی | بررسی فنر قفل |
توصیه فنی:
تجهیزات فرسوده باید با برچسب قرمز از چرخه استفاده خارج شوند (Tag Out).
---
فصل نهم: آموزش کار در ارتفاع
هیچ تجهیزی بدون آموزش مؤثر، ایمنی ایجاد نمیکند.
کارکنان باید در دورههای زیر شرکت کنند:
آموزش استفاده از Harness و Lanyard
آشنایی با نقاط انکر و سیستم مهار
تمرین نجات در سقوط معلق (Rescue After Fall)
در صورت استفاده از تجهیزات پیچیده (مانند Lifeline عمودی یا Rope Access)، آموزش باید توسط مؤسسه مورد تأیید سازمان فنی و حرفهای انجام شود.
---
فصل دهم: برندهای معتبر تجهیزات ایمنی ارتفاع
| برند | کشور | محصول شاخص | ویژگی |
| Petzl | فرانسه | Harness و Lifeline | سبک و دارای تأیید CE |
| 3M DBI-SALA | آمریکا | سیستم مهار سقوط کامل | مطابق EN 795 |
| Kratos Safety | هند | لنیارد شوکگیر | اقتصادی و مقاوم |
| Kaya Safety | ترکیه | کمربند تمامبدن | تأیید EN 361 |
---
جمعبندی – تعادل میان آزادی حرکت و حفاظت
ایمنی در ارتفاع یعنی حرکت آزاد همراه با کنترل کامل سقوط.
تجهیزات مهار سقوط نباید مانع فعالیت شوند، بلکه باید همراه کاربر عمل کنند.
«هر قدم روی ارتفاع، باید بر پایه ایمنی باشد.»
با رعایت اصول فنی، انتخاب تجهیزات دارای استاندارد EN و آموزش کارکنان، میتوان ریسک سقوط را به صفر نزدیک کرد.
---
در فروشگاه ما میتوانید مجموعه کاملی از تجهیزات ایمنی کار در ارتفاع تهیه کنید:
کمربند تمامبدن EN 361، لنیارد شوکگیر EN 355، سیستم Lifeline EN 795
دارای برچسب CE و گواهی ISIRI
