تجهیزات ایمنی آتشنشانی؛ از لباس ضدحریق تا سیستم تنفسی SCBA
تجهیزات ایمنی آتشنشانی؛ از لباس ضدحریق تا سیستم تنفسی SCBA
---
مقدمه: ایمنی در خط مقدم خطر
شغل آتشنشانی یکی از خطرناکترین مشاغل دنیاست.
در لحظهای که دیگران از آتش دور میشوند، آتشنشان به دل آن میزند.
اما این شجاعت بدون تجهیزات ایمنی استاندارد به فاجعه منتهی میشود.
بر اساس آمار NFPA (انجمن ملی آتشنشانی آمریکا)، بیش از ۶۵٪ آسیبهای آتشنشانان ناشی از نبود یا نقص تجهیزات حفاظتی است.
بنابراین آشنایی دقیق با ساختار، استاندارد و نحوه انتخاب تجهیزات ایمنی آتشنشانی، وظیفهای فنی و حیاتی است.
---
فصل اول: دستهبندی تجهیزات ایمنی آتشنشانی
تجهیزات حفاظت فردی آتشنشانان به پنج بخش اصلی تقسیم میشود:
| گروه تجهیز | هدف حفاظت | استاندارد مربوطه |
| لباس ضدحریق (Fire Suit) | حفاظت حرارتی بدن | EN 469 / NFPA 1971 |
| کلاه و نقاب محافظ (Helmet & Visor) | حفاظت از سر و صورت | EN 443 / NFPA 1971 |
| دستکش ضدحرارت (Fire Gloves) | حفاظت از دست در برابر حرارت و بریدگی | EN 659 |
| چکمه و بوت آتشنشانی (Fire Boots) | حفاظت پا از حرارت و سقوط اجسام | EN 15090 |
| سیستم تنفسی هوای فشرده (SCBA) | حفاظت تنفسی از دود و گاز | EN 137 / NFPA 1981 |
---
فصل دوم: لباس ضدحریق (Firefighter Protective Suit)
لباس آتشنشانی یک سیستم چندلایه است که برای مقاومت در برابر شعله، حرارت تشعشعی و مایعات داغ طراحی شده است.
? ساختار فنی لباس:
- لایه بیرونی (Outer Shell):
جنس: Nomex، PBI Max یا Kevlar
وظیفه: مقاومت در برابر شعله و حرارت
- لایه رطوبتگیر (Moisture Barrier):
جنس: PTFE یا Gore-Tex
وظیفه: جلوگیری از نفوذ آب و مواد شیمیایی
- لایه عایق حرارتی (Thermal Barrier):
وظیفه: کاهش انتقال حرارت به بدن
? ویژگیهای کلیدی:
مقاومت در برابر دمای تا ۹۰۰°C برای چند ثانیه
قابلیت تنفس برای جلوگیری از گرمازدگی
نوارهای بازتابی با استاندارد ISO 20471
استانداردهای مربوطه:
EN 469: حفاظت حرارتی لباس آتشنشانی
NFPA 1971: استاندارد آمریکایی طراحی و آزمون لباس آتشنشانی
---
فصل سوم: کلاه و نقاب محافظ (Fire Helmet)
کلاه آتشنشانی از جنس فایبرگلاس تقویتشده یا پلیکربنات ساخته میشود.
اجزای اصلی:
پوسته خارجی ضد ضربه و حرارت
آستر داخلی جذبکننده شوک
نقاب محافظ شفاف یا دودی (Visor)
پوشش گردن ضد حرارت (Neck Protector)
استاندارد:
EN 443: کلاه آتشنشانی در برابر ضربه، شعله و نفوذ حرارت
NFPA 1971: برای آتشنشانان ساختار شهری
برخی مدلهای پیشرفته مانند Rosenbauer HEROS Titan دارای سیستم تهویه و چراغ LED داخلی هستند.
---
فصل چهارم: دستکش آتشنشانی (Fire Gloves)
دستکش باید در برابر حرارت، بریدگی، نفوذ آب و مواد شیمیایی مقاوم باشد.
ترکیب لایهها:
- لایه بیرونی: چرم ضدحرارت یا Nomex
- لایه ضد رطوبت: PTFE Membrane
- لایه داخلی: پارچه آرامید نرم برای راحتی
استاندارد:
EN 659: تست مقاومت در برابر حرارت تماسی تا ۲۵۰°C
مقاومت مکانیکی مطابق با EN 388
ویژگیها:
دوام بالا
انعطاف مناسب برای عملیات نجات
قابلیت خشک شدن سریع پس از تماس با آب
---
فصل پنجم: چکمه آتشنشانی (Firefighting Boots)
چکمهها باید همزمان در برابر ضربه، حرارت و لغزش مقاوم باشند.
مشخصات فنی:
جنس: چرم طبیعی با زیره لاستیکی مقاوم تا ۳۰۰°C
پنجه فولادی با مقاومت ۲۰۰ ژول
زیره ضد لغزش و ضد روغن
عایق الکتریکی تا ۱۸۰۰۰ ولت (در مدلهای مخصوص برق)
استاندارد:
EN 15090: کفش آتشنشانی – الزامات حرارتی و مکانیکی
NFPA 1971: الزامات ضد نفوذ مایعات و آتش
---
فصل ششم: سیستم تنفسی SCBA (Self Contained Breathing Apparatus)
یکی از حیاتیترین تجهیزات آتشنشانان، SCBA است که امکان تنفس در محیطهای پر از دود و گاز را فراهم میکند.
? اجزای اصلی:
- سیلندر هوای فشرده (Carbon Composite Cylinder)
- رگولاتور فشار (Pressure Reducer)
- ماسک تمامصورت (Full Face Mask)
- بند پشتی و Harness
- سیستم هشدار فشار پایین
? مشخصات فنی:
ظرفیت سیلندر: ۶٫۸ لیتر (۳۰۰ بار فشار)
زمان کارکرد: ۳۰ تا ۴۵ دقیقه
آلارم افت فشار زیر ۵۰ بار
جنس ماسک: سیلیکون مقاوم در برابر حرارت و مواد شیمیایی
استانداردهای مربوطه:
EN 137: الزامات SCBA برای عملیات آتشنشانی
NFPA 1981: عملکرد، تست و دوام سیستمهای تنفسی
---
فصل هفتم: تجهیزات مکمل ایمنی آتشنشانی
| تجهیز | کاربرد | استاندارد |
| چراغ ضد انفجار (Explosion Proof Lamp) | روشنایی در محیط دودآلود | ATEX Directive 2014/34/EU |
| بیسیم ضد حریق (Firefighter Radio) | ارتباط ایمن در شرایط اضطراری | EN 300-720 |
| کمربند نجات و طناب ضدحرارت | صعود، فرود و نجات | EN 358 / EN 1496 |
| پتو نسوز (Fire Blanket) | اطفای شعلههای موضعی | EN 1869 |
| کپسول آتشنشانی دستی | کنترل اولیه حریق | EN 3-7 |
---
فصل هشتم: روش نگهداری و بازرسی تجهیزات
هر تجهیز آتشنشانی باید بهصورت منظم بررسی و سرویس شود.
| تجهیز | تناوب بازرسی | روش بررسی |
| لباس ضدحریق | ماهانه | بررسی پارگی و نوار بازتابی |
| SCBA | قبل از هر شیفت | کنترل فشار سیلندر و نشت هوا |
| کلاه و شیلد | هفتگی | تمیزی و سلامت فریم |
| دستکش و چکمه | هفتگی | کنترل سوراخ یا سختی بافت |
| طناب و کمربند نجات | فصلی | تست کشش و سلامت گرهها |
---
فصل نهم: استانداردهای طراحی ایستگاه آتشنشانی
علاوه بر تجهیزات فردی، محل نگهداری و آمادهسازی آنها نیز باید استاندارد باشد:
دمای محیط نگهداری: ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد
رطوبت نسبی: زیر ۶۰٪
تهویه مداوم برای SCBA
قفسههای جداگانه برای لباسها و دستکشها
استاندارد مرجع: NFPA 1851 (Care & Maintenance of Firefighter PPE)
---
فصل دهم: برندهای معتبر تجهیزات آتشنشانی
| برند | کشور | محصول شاخص | ویژگی |
| Rosenbauer | اتریش | لباس و کلاه آتشنشانی | طراحی سبک و ضدحرارت بالا |
| MSA Safety | آمریکا | سیستم SCBA | دارای هشدار صوتی و دیجیتال |
| Dräger | آلمان | ماسک و سیلندر تنفسی | تایید EN 137 |
| Honeywell | آمریکا | دستکش و چکمه | مطابق NFPA 1971 |
---
جمعبندی – ایمنی در دل آتش
آتشنشانان نهتنها به شجاعت بلکه به تجهیزات دقیق، استاندارد و مطمئن نیاز دارند.
هر تجهیز، از دستکش تا سیلندر هوا، مرز بین زندگی و مرگ است.
«شجاعت بدون ایمنی، فداکاری است؛ اما شجاعت با ایمنی، حرفهایگری است.»
استفاده از تجهیزات دارای استاندارد NFPA و EN، نگهداری منظم و آموزش مستمر، تنها راه حفظ جان این قهرمانان است.
---
در فروشگاه ما میتوانید مجموعهای کامل از تجهیزات ایمنی آتشنشانی شامل:
لباس ضدحریق، کلاه، چکمه، دستکش و سیستم تنفسی SCBA
دارای استاندارد NFPA 1971 و EN 469
